ثبت اختراع بینالمللی: PCT و WIPO از کجا شروع می‌شود؟
یک نکته را اول روشن کنیم: «پتنت جهانی» وجود ندارد. پتنت همیشه ملی است — در هر کشوری که بخواهید حمایت شوید، باید در همان کشور ثبت شود. کاری که معاهدهٔ PCT میکند این است که به شما یک مسیرِ واحد و مهلتِ بیشتر میدهد تا تصمیم بگیرید در کدام کشورها وارد شوید.
مسیر معمول، مرحله به مرحله
- اظهارنامهٔ ملی: ثبت اولیه در کشور خودتان. تاریخِ همین ثبت، «تاریخ تقدم» (priority date) شما می‌شود.
- درخواست PCT: تا ۱۲ ماه پس از تاریخ تقدم می‌توانید یک درخواست بینالمللی نزد سازمان جهانی مالکیت فکری (WIPO) ثبت کنید.
- جست‌وجو و گزارش بینالمللی: یک مرجع صلاحیت‌دار سوابق را جست‌وجو میکند و گزارشی میدهد که نشان میدهد ایدهٔ شما چقدر تازه است.
- فاز ملی: معمولاً تا حدود ۳۰ ماه از تاریخ تقدم، باید در هر کشور هدف جداگانه وارد شوید — مثلاً USPTO برای آمریکا یا EPO برای اروپا.
ارزش اصلی PCT همان مهلت است: به‌جای اینکه در ۱۲ ماه مجبور باشید برای ده کشور هزینه کنید، حدود ۳۰ ماه وقت می‌خرید تا ببینید ایده واقعاً بازار دارد یا نه.
سه شرطی که همه‌جا مشترک است
- تازگی (novelty): پیش از تاریخ ثبت، جایی عمومی نشده باشد.
- گام ابتکاری (inventive step): برای متخصصِ آن رشته بدیهی نباشد.
- کاربرد صنعتی: قابل ساخت یا استفاده باشد.
مهم‌ترین اشتباهِ رایج، افشای زودهنگام است: ارائهٔ ایده در یک همایش، انتشار مقاله یا حتی پستِ عمومی، می‌تواند تازگی را از بین ببرد. اگر هم مقاله دارید و هم پتنت، ترتیب را با مشورت تعیین کنید — معمولاً اول ثبت، بعد انتشار.
هزینه و زمان
هزینه سه بخش دارد: هزینهٔ خودِ ادارات (WIPO و هر ادارهٔ ملی)، هزینهٔ وکیل یا کارگزار، و ترجمهٔ رسمی برای فاز ملی. مجموع آن به تعداد کشورهای هدف بستگی دارد و ارقامِ ثابتِ جهانی ندارد؛ جدول رسمی هزینه‌ها روی سایت WIPO منتشر می‌شود. زمانِ کل هم از ثبت اولیه تا اعطای پتنت، معمولاً چند سال است.
مراقب چه چیزی باشیم
- هیچ‌کس نمی‌تواند «اعطای پتنت» را تضمین کند؛ تصمیم با ادارهٔ ثبت است.
- «گواهی ثبت اختراع» با «اعطای پتنت» فرق دارد — متن مدرک را بخوانید.
- عضویت در فدراسیون‌ها و نمایشگاه‌ها اعتبار جانبی است، نه معادلِ پتنت.
اگر می‌خواهید مسیر پرونده‌تان را با مستندسازی فنی و پیگیری مرحله‌ای جلو ببرید، اپلای‌دسک همین را به‌صورت قراردادی و با پرداخت مرحله‌ای انجام میدهد.
پرسش‌های پرتکرار
PCT خودش پتنت میدهد؟
نه. PCT فقط یک درخواست بینالمللی و یک گزارش جستوجوست. پتنت را در فاز ملی، ادارهٔ ثبتِ هر کشور اعطا میکند.
اگر مقالهام چاپ شده باشد، هنوز میتوانم پتنت بگیرم؟
در بیشتر کشورها انتشار عمومی، تازگی را از بین میبرد. بعضی کشورها مهلت ارفاقی (grace period) کوتاهی دارند، ولی روی آن حساب نکنید؛ قاعدهٔ امن این است که اول ثبت کنید و بعد منتشر.
کارتان را با قرارداد روشن جلو ببرید
ثبت سفارش، پیشنهاد محقق‌های تأییدشده، و پرداخت مرحله‌ای — همه در پنل خودتان.
شروع کنید