کوارتایل ژورنال (Q1 تا Q4) یعنی چه و چطور آن را پیدا کنیم؟
کوارتایل، رتبهٔ یک ژورنال در میان ژورنال‌های هم‌رشتهٔ خودش است. همهٔ مجله‌های یک دسته را بر اساس یک شاخص استنادی مرتب می‌کنند و به چهار قسمت مساوی می‌شکنند: ۲۵٪ بالا Q1 است، ربع بعدی Q2، سپس Q3 و Q4. پس «Q1» یعنی آن مجله در رشتهٔ خودش جزو یک‌چهارم برتر است — نه اینکه از هر مجلهٔ Q2 در هر رشتهٔ دیگری بهتر باشد.
کوارتایل دقیقاً چطور حساب میشود؟
دو پایگاه بزرگ کوارتایل می‌دهند و عددشان همیشه یکی نیست:
- JCR (Journal Citation Reports، از Clarivate): مجله‌ها را در هر دستهٔ موضوعی بر اساس ایمپکت فاکتور مرتب میکند.
- Scopus / SJR (SCImago Journal Rank): مرتب‌سازی بر اساس شاخص SJR است که وزنِ اعتبارِ مجلهٔ استنادکننده را هم حساب میکند.
به همین دلیل یک مجله می‌تواند در JCR کوارتایل ۲ و در Scopus کوارتایل ۱ باشد. وقتی جایی می‌نویسند «Q1»، اولین سؤال درست این است: Q1 کدام پایگاه، و در کدام دستهٔ موضوعی؟
یک مجله می‌تواند هم‌زمان در چند دستهٔ موضوعی باشد و در هرکدام کوارتایل متفاوتی بگیرد. مرسوم است بهترین کوارتایل را اعلام کنند؛ برای ارزیابیِ منصفانه، دسته‌ای را ببینید که به موضوع مقالهٔ شما نزدیک‌تر است.
کوارتایل یک مجلهٔ مشخص را از کجا ببینیم؟
- وب‌سایت خودِ مجله، بخش About یا Journal Metrics.
- پایگاه SCImago (scimagojr.com) برای SJR و کوارتایلِ Scopus — دسترسی عمومی دارد.
- JCR برای ایمپکت فاکتور و کوارتایلِ Clarivate — معمولاً با اشتراک دانشگاه.
- اگر دانشگاهتان اشتراک ندارد، کتابخانهٔ مرکزی معمولاً دسترسی می‌دهد.
کوارتایل چقدر مهم است؟
برای امتیاز پایان‌نامه، مصاحبهٔ دکتری و ارتقای هیئت علمی، کوارتایل و ایمپکت معمولاً معیارِ نمره‌اند و آییننامهٔ هر دانشگاه عددِ خودش را دارد. ولی برای خودِ پژوهش، هم‌راستا بودنِ موضوع مجله با کار شما مهم‌تر از یک پله کوارتایل است: مقاله‌ای که در مجلهٔ درستِ رشته چاپ شود، خوانده و استناد میشود؛ مقاله‌ای که فقط برای عدد جایی برود، معمولاً نه.
چند هشدار
- اگر مجله‌ای پذیرش را «تضمین» کند یا در چند روز جواب بدهد، جای تأمل دارد.
- فهرست مجله‌های نامعتبر و ربوده‌شده (hijacked) را پیش از سابمیت چک کنید؛ وزارت علوم و وزارت بهداشت فهرست رسمی منتشر می‌کنند.
- کوارتایلِ ادعایی در ایمیل‌های دعوت به چاپ را مستقل بررسی کنید.
پرسش‌های پرتکرار
Q1 بهتر است یا ایمپکت فاکتور بالاتر؟
این دو یک چیز را از دو زاویه میگویند. کوارتایل، رتبهٔ نسبی در همان رشته است و ایمپکت، عددِ خامِ میانگین استناد. برای مقایسهٔ دو مجله از دو رشتهٔ متفاوت، کوارتایل منصفانهتر است؛ چون میانگین استناد در پزشکی و ریاضی ذاتاً فرق دارد.
کوارتایل مجله بعد از چاپ مقالهام عوض میشود؟
بله، کوارتایل هر سال بهروز میشود. آنچه معمولاً ملاک ارزیابی است، کوارتایلِ مجله در سالِ چاپِ مقالهٔ شماست؛ آییننامهٔ هر دانشگاه این را مشخص میکند.
کارتان را با قرارداد روشن جلو ببرید
ثبت سفارش، پیشنهاد محقق‌های تأییدشده، و پرداخت مرحله‌ای — همه در پنل خودتان.
شروع کنید